Vụ lùm xùm NVIDIA - OpenAI: Không chỉ là chuyện chip, mà là cuộc chiến giành quyền kiểm soát

NVIDIA và OpenAI hiện là hai cái tên tâm điểm của thế giới AI. Không phải vì có sự thay đổi đột ngột nào trong cam kết của họ, mà bởi quy mô của mối quan hệ hợp tác này quá lớn, đến mức nó thu hút mọi ánh nhìn của thị trường.

Trước khi đi sâu vào những ồn ào gần đây, chúng ta cần hiểu rõ nền tảng cơ bản của mối quan hệ này. NVIDIA (hay còn gọi là Team Green) hiện là nhà cung cấp hạ tầng AI lớn nhất thế giới. Hầu hết các ông lớn điện toán đám mây (hyperscaler) đều phụ thuộc vào họ, không chỉ về phần cứng mà còn về các cam kết tài chính dưới danh nghĩa "hợp tác". Đồng thời, NVIDIA cũng đẩy mạnh đầu tư vào các phòng thí nghiệm hàng đầu như Anthropic và OpenAI, vì Jensen Huang tin rằng công việc của họ đủ tính "cách mạng" để rót vốn.

Khi đã ở vị thế khổng lồ như NVIDIA, việc giữ các thực thể quan trọng ở gần bên là chiến lược sống còn. Trong trường hợp của OpenAI, Sam Altman đã hưởng đặc quyền quan hệ độc quyền với Jensen, không chỉ về tài chính mà còn là quyền tiếp cận tài nguyên điện toán. Mối quan hệ này đạt đến đỉnh điểm khi NVIDIA quyết định đầu tư tới 100 tỷ USD vào một thỏa thuận được mô tả là "không ràng buộc", "chưa đi đến kết luận" và "chưa phải cuối cùng". Cần đặc biệt lưu ý những cụm từ này.

Sự thành công của GPT-5 đã thúc đẩy khoản đầu tư của NVIDIA, nhưng gần đây, những lời đồn đoán và thảo luận trong ngành cho thấy thái độ nội bộ đối với OpenAI đã bắt đầu thay đổi. Có hai khía cạnh chính trong câu chuyện này: yếu tố điện toán và sự hiệu quả của khoản đầu tư.

Yếu tố điện toán: Sam Altman có thể đang cân nhắc lại cái giá 100 tỷ USD

Trong cuộc đua hạ tầng, các công ty đang tìm cách tối ưu hóa tổng chi phí sở hữu (TCO) bằng cách thương lượng các hợp đồng béo bở với NVIDIA hoặc tự phát triển chip chuyên dụng (ASIC). Một trong những điểm nhấn của thỏa thuận NVIDIA-OpenAI là việc cung cấp các cụm máy chủ Vera Rubin, trị giá 100 tỷ USD, mang lại công suất 10GW để vận hành hạ tầng AI thế hệ mới của OpenAI.

Nhìn từ bên ngoài, đây là một nước đi tối ưu. OpenAI có được quyền tiếp cận độc quyền từ công ty GPU lớn nhất hành tinh ngay trước giai đoạn IPO. Ngược lại, NVIDIA có được sự bảo chứng cho phần cứng thế hệ mới của mình. Tuy nhiên, rắc rối bắt đầu từ đây: với Vera Rubin, chi phí cho mỗi GW công suất lên tới khoảng 10 tỷ USD.

Các báo cáo gần đây từ Reuters cho thấy OpenAI bắt đầu cảm thấy chip của NVIDIA không còn đủ "đáng đồng tiền bát gạo". Thậm chí, công ty này được cho là đã lên kế hoạch khám phá các thỏa thuận với những nhà sản xuất như Groq và Cerebras – những cái tên vốn chưa thực sự tham gia vào cuộc đua hạ tầng AI quy mô lớn. Mặc dù chính Sam Altman đã phủ nhận điều này, nhưng rõ ràng trong nội bộ OpenAI đang có sự hoài nghi về việc liệu quan hệ đối tác với NVIDIA có đem lại hiệu quả $/GW tối ưu nhất hay không.

"Chúng tôi rất thích làm việc với NVIDIA, họ tạo ra những con chip AI tốt nhất thế giới. Chúng tôi hy vọng sẽ là một khách hàng khổng lồ của họ trong một thời gian dài. Tôi không hiểu những sự điên rồ này từ đâu ra nữa." – Sam Altman chia sẻ trên mạng xã hội X.

Việc OpenAI để mắt tới Groq hay Cerebras thực chất là để tận dụng khả năng suy luận (inference) và độ trễ thấp hơn so với hệ sinh thái công nghệ của NVIDIA. Reuters cũng gợi ý rằng OpenAI cảm thấy NVIDIA đang tụt hậu trong mảng suy luận, và họ cần phần cứng có thể đáp ứng khoảng 10% nhu cầu điện toán suy luận của mình từ các nguồn khác.

Yếu tố ngành: Khi những con số và kỳ vọng trở nên hỗn loạn

Những cuộc thảo luận về việc thay đổi cam kết thực chất nằm trong một "kịch bản" mà NVIDIA đã lường trước. Khi kiểm tra kỹ các thông cáo báo chí và báo cáo tài chính của NVIDIA, có thể thấy họ chưa bao giờ thực sự quyết định đầu tư trực tiếp 100 tỷ USD vào OpenAI trong một lần. Thay vào đó, đó là một kế hoạch dài hạn chia thành nhiều cột mốc tương ứng với mỗi gigawatt điện toán được triển khai.

Khi được hỏi về tình trạng của thỏa thuận với OpenAI, Jensen Huang dường như đã tỏ ra khá bực bội với các tin đồn thị trường. Ông khẳng định: "Chúng tôi chưa bao giờ nói sẽ đầu tư 100 tỷ USD trong một vòng duy nhất. Chưa bao giờ có cam kết cứng. Họ mời chúng tôi đầu tư lên đến con số đó, và chúng tôi sẽ thực hiện từng bước một."

Về phía Sam Altman, OpenAI cũng đang đối mặt với những thách thức riêng. Công ty đang có dấu hiệu hụt hơi trong kỷ nguyên AI tác vụ (agentic AI) khi Claude của Anthropic đang vươn lên mạnh mẽ nhờ lớp ứng dụng thực tiễn tốt hơn. Sau nhiều năm dẫn đầu tuyệt đối, sự cạnh tranh đột ngột này khiến giới quan sát đặt dấu hỏi về tương lai của OpenAI.

Quan trọng hơn, OpenAI đang tiến tới đợt IPO trong năm nay với mục tiêu huy động vốn khổng lồ để trở thành phòng thí nghiệm AI đầu tiên niêm yết công khai, hướng tới mức định giá 500 tỷ USD. Tuy nhiên, giai đoạn tiền IPO đang trở nên khó khăn khi dự báo doanh thu sụt giảm, làm dấy lên lo ngại về việc liệu công ty có thể thực hiện được các cam kết trị giá 1,4 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới hay không.

Tựu trung lại, câu chuyện giữa NVIDIA và OpenAI hiện tại vẫn bao trùm bởi những suy đoán. Có rất nhiều chiến lược và toan tính chính trị trong kinh doanh cần cân nhắc. Hiện tại, cả hai bên vẫn tuyên bố cam kết đầy đủ với nhau, nhưng tương lai của liên minh quyền lực này sẽ diễn biến ra sao vẫn là một dấu hỏi lớn đầy thú vị.